Κείμενο και φωτογραφίες Απόστολος Κων. Καρακώστας Τις τελευταίες ημέρες του Μαΐου και τις πρώτες του Ιούνη, πολυμελής αποστολή δυο συνεργαζόμενων Σπηλαιολογικών Συλλόγων, ο «Πρωτέας» από την Θεσσαλονίκη και ο «Υπόκοσμος» από την Αθήνα, πραγματοποίησαν εξερευνήσεις σε περιοχή του Ορεινού Βάλτου του Δήμου Αμφιλοχίας. 
Συγκεκριμένα εξερεύνησαν-στο πλαίσιο του δυνατού-σπήλαια και ένα τουλάχιστον σπηλαιοβάραθρο σε δυο τοποθεσίες. Στην θέση «Γούβα» στα σύνορα των κοινοτήτων Χαλκιοπούλων και Πετρώνας, ανάμεσα στους οικισμούς «Αγραπιδόκαμπου» και «Ρίγανης» 
Πέρα από το γεωλογικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει η συγκεκριμένη περιοχή, υπάρχει και ανεξερεύνητο αρχαιολογικό και ιστορικό παρελθόν. Πάνω και γύρω-γύρω από την σπηλιά της «Γούβας» σε ακτίνα ενός χιλιομέτρου βρίσκονται αρχαιολογικά κατάλοιπα κάστρου και οικισμού, που προσδιορίζονται μερικές εκατοντάδες χρόνια προ Χριστού. Συνέχεια ανακαλύπτονται αρχαιολογικά ευρήματα στα χωράφια και στους γύρω λόφους. Ακόμα η περιοχή παρουσιάζει και…χρυσοθηριακό ενδιαφέρον, καθώς στην κατοχή μεταξύ των ετών 1942-44 το οροπέδιο της «Ρίγανης», μισό χιλιόμετρο νοτίως της σπηλιάς και του σπηλαιοβάραθρου της «Γούβας» και το οροπέδιο του «Αγραπιδόκαμπου που ξεκινάει από τις σπηλιές, χρησιμοποιήθηκαν σαν πεδία ρίψεως χρυσών λιρών! Συγκεκριμένα «έπεσε» στα δυο οροπέδια μεγάλο μέρος από τις 305 χιλιάδες χρυσές λίρες που έλαβε το Αντιστασιακό Ανταρτικό Σώμα του Ναπολέων Ζέρβα από τους Άγγλους για την ενίσχυση του αγώνα κατά των Γερμανο-Ιταλών κατακτητών. Τα Αγγλικά αεροπλάνα πραγματοποιούσαν τις ρίψεις, ερχόμενα από την Αίγυπτο συγκεκριμένες σκοτεινές χωρίς φεγγάρι νύχτες. Έριχναν με αλεξίπτωτα πολεμοφόδια, στρατιωτικό ρουχισμό και άρβυλα και «βαρελάκια» με λίρες χρυσές. Οι άνδρες του Αρχηγού του ΕΔΕΣ Στυλιανού Χούτα, περισυνέλλεγαν τα υλικά κάθε είδους και τα παρέδιδαν στην έδρα του, στο Παλιό Χαλκιόπουλο. Παλιός αντάρτης, έμπιστος του Χούτα από την Πετρώνα ο Ν.Κ. μου είπε κάποτε ότι «σκυλομετάνοιωσε» που δεν έριξε σε μια «τρύπα» μέρος από τις λίρες που πήγαινε από την Ρίγανη στον αρχηγό του… Κάτι τέτοιες «ιστορίες» διατηρούν τον μύθο, για τις χρυσές λίρες της κατοχής και πολλοί επίδοξοι «χρυσοθήρες» παίρνουν τα «εργαλεία» τους και «οργώνουν» τα ορεινά του Νομού Αιτωλοακαρνανίας! Άλλη περιοχή που εξερεύνησαν οι σπηλαιολόγοι του «Πρωτέα» και του «Υπόκοσμου» ήταν στο βουνό Καλάνα της οροσειράς του Βάλτου. Εκεί βρίσκεται ένα από τα ομορφότερα σπήλαια της Ελλάδας-είναι «όνομα και πράγμα»-καθώς το όνομά της είναι «Όμορφη σπηλιά»! Όταν το 1956 την επισκέφθηκε ο σπηλαιολόγος Πετρόχειλος την κατέγραψε στο «Δελτίον Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρίας» (Τόμος IV, Τεύχος 2/3, Απρίλιος-Σεπτέμβριος 1957, Εκδιδόμενον κατά τρίμηνον, Έτος ιδρύσεως 1950). Προσωπικά πριν 30 και χρόνια που την επισκέφθηκα, προχώρησα σε βάθος 143 μέτρα, δεν μπόρεσα να συνεχίσω, γιατί το δεύτερο στενό πέρασμα που συνάντησα ήταν πολύ στενό. 
Μπήκα με δυσκολία μόνο 1-2 μέτρα μέσα στο «τούνελ», έρποντας στο «γαλακτώδες δάπεδο», το μοναδικό στην Ελλάδα όπως γράφει η Άννα Πετρόχειλου, αλλά δεν προχώρησα άλλο. 
Για να γίνει εξερεύνηση, πέρα από αυτό το δύσκολο πέρασμα, απαιτείται σωστή οργάνωση και φυσικά έμπειρα άτομα στα «μετόπισθεν», για πιθανή ανάγκη απεγκλωβισμού… (σχετικά διαβάστε εδώ) Δυστυχώς η συνδυασμένη προσπάθεια των σπηλαιολόγων των δύο συλλόγων δεν κατάφερε να φθάσει στην σπηλιά. Γιατί καθώς μου διηγήθηκε ο οδηγός τους στην περιοχή, ο Χαλκιοπουλίτης έμπειρος ορειβάτης, «γέννημα και θρέμμα» της Καλάνας και Πρόεδρος του Ορειβατικού Συλλόγου Κορίνθου Χριστόφορος Καραγιώργος, τους καθήλωσε στην κορυφή της Καλάνας δυνατή μπόρα και μάλιστα τους κτύπησε κεραυνός! Ευτυχώς το ηλεκτρικό σοκ δεν τους έκανε ζημιά…Και φυσικά καθώς η μπόρα και οι κεραυνοί συνεχιζόταν, γύρισαν σε ασφαλές σημείο στο βουνό και αργότερα επέστρεψαν στην βάση τους. (η κατασκήνωση των περίπου 35 μελών της σπηλαιολογικής αποστολής είχε κατασκηνώσει στο κοινοτικό δασύλλιο στα Λουτρά Χαλκιοπούλων). Οι εξερευνήσεις των σπηλαιολόγων συνεχίστηκαν στο σπηλαοβάραθρο της «Γούβας» και το βιντεο-φωτογραφικό υλικό που συγκέντρωσαν την 1η Ιούνη το πρόβαλαν σε κεντρική καφετέρια του Νέου Χαλκιόπουλου. Με τους επικεφαλής των δυο συνεργάσιμων Συλλόγων συνομίλησα στην κορυφή της Καλάνας πάνω από την τοποθεσία «Αγραπιδούλα» στο παλιό παρατηρητήριο για πυρκαϊές του Δασαρχείου. 
Από εκεί παραχώρησαν, μαζί με τον Πρόεδρο της Τοπικής Κοινότητας Χαλκιοπούλων κύριο Βασίλη Ταλιούρα, συνέντευξη live σε κανάλι Πανελλαδικής εμβέλειας. Επιστρέφοντας στις βάσεις τους στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη θα αναρτήσουν πλούσιο φωτογραφικό υλικό και πολλές ανέκδοτες πληροφορίες σχετικά με τις έρευνές τους στα σπήλαια του Ορεινού Βάλτου. Για την μεγάλη-άγνωστο πόσο-σπηλιά της «Γούβας» επειδή την βρήκαν πλημμυρισμένη, θα επιστρέψουν με στολές κατάδυσης τους καλοκαιρινούς μήνες, ώστε να την εξερευνήσουν σε όσο μήκος της θα μπορέσουν. Τους δραστήριους σπηλαιολόγους ο τοπικός πληθυσμός τους αντιμετώπισε με φιλικότητα και φιλόξενο πνεύμα-άλλωστε αυτό είναι και το κύριο χαρακτηριστικό της περιοχής. Κτίστηκαν «γέφυρες» φιλίας και όλοι θα τους περιμένουμε να ξαναγυρίσουν στα μέρη μας, για να συνεχίσουν να ρίχνουν «φως» στα σκοτάδια αιώνων, στα πολλά και άγνωστα σπήλαια της περιοχής μας. —————————ο————————— Σημ. 1η Σύλλογος Σπηλαιολογίας «Πρωτέας» Θεσσαλονίκης O σύλλογος ιδρύθηκε τέλη του 2009 και επίσημα άνοιξε τα γραφεία του τον Ιανουάριο του 2010, από μια παρέα σπηλαιοεξερευνητών της Β. Ελλάδας, με μοναδικό κίνητρο την κοινή τους αγάπη για τον κόσμο των σπηλαίων και με σκοπό να μεγαλώσει αυτή η παρέα και να γίνει σημείο αναφοράς στην Β. Ελλάδα για την σπηλαιολογία. Είναι ο πρώτος ανεξάρτητος σπηλαιολογικός σύλλογος της Θεσσαλονίκης και έχει σαν σκοπό τη διάδοση τη σπηλαιολογίας, την εξερεύνηση-καταγραφή σπηλαίων και λοιπών καρστικών μορφών, τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με μυθοπλασίες και τοπικούς θρύλους, καθώς και τη προαγωγή του πνεύματος περί προστασίας και ορθολογικής διαχείρισης των σπηλαίων.Το όνομα του συλλόγου προέρχεται από την σπηλαιόβια σαλαμάνδρα Proteus Anguinus, που εμφανίζεται σε σπήλαια της Σλοβενίας. Το σημαντικότερο από όλα είναι ο “ΠΡΩΤΕΑΣ”, να αγκαλιάσει όλους τους ανθρώπους που αγαπούν τη φύση και θέλουν να γνωρίσουν τον υπόγειο κόσμο, έτσι ώστε να δημιουργηθεί μια παρέα διαφορετικών ατόμων. Γι’ αυτό το λόγο καθιερώθηκε η εβδομαδιαία συνάντηση όλων των μελών και φίλων της σπηλαιολογίας, κάθε Τρίτη στις 20:00 στην έδρα του συλλόγου στην οδό Γρ. Λαμπράκη 7 (ο σύλλογος συστεγάζεται με το ΜΟΘ). Είστε όλοι ευπρόσδεκτοι για να γνωριστούμε από κοντά! 
—————————ο————————– Σημ. 2η Η Σπηλαιολογία Αθηνών «ΥΠόΚΟΣΜΟΣ» Η Σπηλαιολογία Αθηνών «ΥΠόΚΟΣΜΟΣ» ιδρύθηκε το 2025 από μια δυναμική μίξη έμπειρων και νέων σπηλαιολόγων, οι οποίοι μοιράζονται έναν κοινό παρονομαστή: την αγάπη για τα σπήλαια. Οι έμπειροι σπηλαιολόγοι φέρνουν μαζί τους πολύτιμη γνώση, τεχνικές δεξιότητες και χρόνια εξερεύνησης, ενώ οι νεότεροι φέρνουν ενθουσιασμό, νέα προοπτική και διάθεση για μάθηση και προσφορά. Ο σύλλογος δημιουργήθηκε ως ένας χώρος συνεργασίας, ανταλλαγής γνώσεων και προώθησης της σπηλαιολογικής έρευνας, με σκοπό όχι μόνο την εξερεύνηση και χαρτογράφηση των σπηλαίων, αλλά και την προστασία και ανάδειξή τους ως φυσικά και πολιτιστικά μνημεία. Η ονομασία του συλλόγου χρησιμοποιεί την λέξη «Αθηνών» γιατί η αρχαία πόλη αποτελούνταν από διάφορους συνοικισμούς που ενώθηκαν σε μία πόλη-κράτος, οπότε ο πληθυντικός αντικατοπτρίζει τη γεωγραφική εξάπλωση εκτός του ορίου της πόλης. Ο όρος «Αθηνών» λειτουργεί περισσότερο ως αναφορά στην προέλευση του Συλλόγου παρά ως περιορισμός της εμβέλειας του, υπογραμμίζοντας τον ευρύτερο ρόλο του στον πολιτισμό, την επιστήμη ή την κοινωνική δράση σε εθνικό επίπεδο. Η λέξη «ΥΠόΚΟΣΜΟΣ» προέρχεται από τις λέξεις «υπό», που σημαίνει «κάτω» και «κόσμος» που σημαίνει «κοινωνία, άνθρωποι». Παρόλο που ο όρος αυτός έχει ταυτιστεί με ομάδα ατόμων που βρίσκονται στο περιθώριο της κοινωνίας και λειτουργούν στα τυφλά έξω από τους επίσημους κανόνες, κυριολεκτικά, δηλώνει ένα μέρος ή μια ομάδα ανθρώπων που βρίσκονται «κάτω» από τον κόσμο. Τα σπήλαια συχνά έχουν ταυτιστεί με φόβους, μυστήρια ή ακόμα και θρύλους που γεννούν δέος και αρνητικά συναισθήματα. Ωστόσο, μέσα από τη Σπηλαιολογία, αποκαλύπτεται η φυσική τους ομορφιά, η επιστημονική τους αξία και η ιστορική σημασία τους. Ο «υπόκοσμος» των σπηλαίων φιλοξενεί μοναδικούς γεωλογικούς σχηματισμούς, σπάνια οικοσυστήματα και αρχαιολογικά ευρήματα που μπορούν να μας διδάξουν πολλά για τη φύση και την ανθρώπινη ιστορία. Έτσι, η έννοια του «υποκόσμου» μπορεί να μετατραπεί από σύμβολο φόβου σε έναν κόσμο που αποκαλύπτει το κρυφό μεγαλείο της γης μας. Το λογότυπο του συλλόγου μας απεικονίζει δύο κρίκους και έναν κόμπο δεμένο με σχοινί, ένα σύμβολο βαθιάς σημασίας για εμάς. Αντιπροσωπεύει την ασφάλεια, την οποία θέτουμε ως απόλυτη προτεραιότητα σε κάθε εξερεύνηση. Ο κόμπος συμβολίζει τη συνοχή και το δέσιμο της ομάδας μας – είμαστε ενωμένοι, όπως οι ίνες ενός σχοινιού που αντέχει στις δυσκολίες. Οι κρίκοι φανερώνουν τη σύνδεση μεταξύ του ανθρώπου και του υπόγειου κόσμου, αλλά και τη συνεργασία μεταξύ των μελών μας. Μέσα από τη σταθερότητα αυτών των στοιχείων, δημιουργούμε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον για κάθε σπηλαιολογική μας δράση. Οι παραπάνω πληροφορίες είναι από τις παρακάτω επίσημες ιστοσελίδες των δυο Σπηλαιολογικών Συλλόγων. «Πρωτέας»: https://proteascave.gr/ «Υπόκοσμος»: https://www.ypokosmoscave.gr/ Α.Κ.Κ. 
