Κείμενο και φωτογραφίες Απόστολος Κων. Καρακώστας Την Τρίτη το βράδυ της 26ης Μαΐου ο Δήμος Αγρινίου διοργάνωσε και παρουσίασε το βιβλίο/λεύκωμα του Πολιτικού Μηχανικού Κώστα Σ. Πατρώνη στην αίθουσα συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου της πόλης, στο κτήριο της πρώην Τράπεζας της Ελλάδας, κτήριο του 1938. 
Σε όλους τους εισερχόμενους στην ευρύχωρη αίθουσα Αγρινιώτες βιβλιόφιλους, προσφέρθηκε δωρεάν, από το προσωπικό του Τμήματος Πολιτισμού του Δήμου, από ένα αντίτυπο του νέου λευκώματος, που επαναφέρει στην μνήμη των «παλιών» και πληροφορεί τους νέους για το «παλιό» Αγρίνιο, που έφυγε ανεπιστρεπτί, ειδικά τις τελευταίες τέσσερες δεκαετίας, με την έκρηξη της οικοδομικής ανάπτυξης. Ο παλιός «επίμονος» φωτογράφος της δεκαετίας του 1980 Αγρινιώτης, επιστρέφοντας απ’ τις σπουδές του, με τον φακό της φωτογραφικής του μηχανής, κατέγραψε και «περιέσωσε» για τις επόμενες γενιές-όσο μπόρεσε-από την πόλη του τότε. Προσωπικά ο μηχανικός Κώστας Πατρώνης, γνωρίζοντας το αντικείμενο των φωτογραφιών του, κτήρια όλων των ειδών, μέσα από την επιστήμη του και έχοντας ταξιδέψει στον «παραπέρα» από το Αγρίνιο κόσμο, πονούσε βλέποντας το γκρέμισμα όσων κτίστηκαν στο Αγρίνιο, που διαδέχθηκε μετεπαναστατικά το «καμένο» Βραχώρι. Όλα αυτά που είχαν γίνει με ντόπιες πέτρες, ξύλα, λάσπη, αίμα και πολύ ιδρώτα. Γκρεμίστηκαν-πολλά από αυτά σε μια νύχτα ή μια Κυριακή πρωί-σπίτια, αποθήκες, δημόσια κτήρια, μικροεργοστάσια, επιχειρήσεις πρωτοπόρων συντοπιτών, πετρογέφυρα και ρέματα που… σκεπάστηκαν! Αγωνίστηκε ο Κώστας όσο μπόρεσε, μαζί με άλλους ομοϊδεάτες του και κατάφερε-κατάφεραν-να περισώσουν αρκετά εμβληματικά κτήρια. 
Κι έτσι σώθηκε ο σταθμός, που σφύριζαν για σχεδόν ογδόντα χρόνια τα τραίνα, που τόσο συμβάλανε στην ανάπτυξη του Αγρινίου. Αλλά και η περίφημη Δημοτική Αγορά, που μετατράπηκε σήμερα σε ένα κεντρικό σημείο Πολιτισμού και έχει μπει στην ατζέντα όσων επισκέπτονται την πόλη, αλλά και των Αγρινιωτών, καθώς εκεί πάντα υπάρχει κάτι πολύ ενδιαφέρον να δουν ή να ακούσουν. (στις 3 Ιούνη για παράδειγμα, θα γίνουν τα εγκαίνια της 3ης έκθεσης με συμμετοχή 62 Αιτωλοακαρνάνων εικαστικών!). Κτίστηκαν και οι υπαίθριοι κινηματογράφοι, αυτό ήταν άλλωστε το ευκολότερο καθώς δεν είχαν «μπάζα» για απομάκρυνση… Κατάφεραν όμως οι δραστήριοι «ρομαντικοί» (στην πραγματικότητα και κυριολεξία: Προοδευτικοί Αγρινιώτες) και διέσωσαν τον σινεμά «Ελληνίς», που είναι τους καλοκαιρινούς ειδικά μήνες το «δροσερό» τοπίο εκδηλώσεων ή προβολών, για μικρούς και μεγάλους. 
Ο Κώστας Πατρώνης λοιπόν διέσωσε φωτογραφικά το παλιό Αγρίνιο και οι φωτογραφίες του κοσμούν το νέο βιβλίο. Αλλά σκέτες οι φωτογραφίες δεν κατατοπίζουν τους νεότερους «τοπογραφικά» αλλά και ιστορικά για αυτά που εικονίζουν. Και εδώ υπεισέρχεται η πέννα του Αρχιτέκτονα Δημήτρη Παπακωνσταντίνου, για τον οποίο ο Κώστας Πατρώνης γράφει στον πρόλογο του βιβλίου του ότι: «Ο Δημήτρης Παπακωνσταντίνου δεν περιορίστηκε στον ρόλο του επιμελητή, αλλά λειτούργησε ως ο οργανωτικός νους πίσω από το υλικό. Με βαθιά γνώση της αρχιτεκτονικής μορφολογίας και του αστικού ιστού της πόλης, συνέγραψε τα τεκμηριωμένα κείμενά του και, μέσα από έναν εμβριθή σχολιασμό, κατάφερε να οργανώσει τις πολυποίκιλες και συγκινησιακά φορτισμένες μνήμες της δεκαετίας του 1980 σε μια συγκροτημένη αφήγηση, αναδεικνύοντας το λεύκωμα αυτό σε μια πολύτιμη παρακαταθήκη για τον τόπο μας». Κλείνοντας τον πρόλογό του στο βιβλίο, ο Αρχιτέκτονας κύριος Δημήτριος Παπακωνσταντίνου, κατατοπίζει τους αναγνώστες γράφοντας ότι: «Τα εισαγωγικά κείμενα των κεφαλαίων, (11 κεφάλαια) λειτουργούν ως πλαίσιο ανάγνωσης του φωτογραφικού υλικού που ακολουθεί. Οι φωτογραφίες συνοδεύονται, κατά κανόνα, από σύντομες λεζάντες με την θέση, τον ιδιοκτήτη του ακινήτου και τον Αρχιτέκτονα ή τον κατασκευαστή, όπου αυτό είναι εφικτό. Ο ερμηνευτικός σχολιασμός περιορίζεται στις περιπτώσεις όπου κρίνεται απολύτως αναγκαίος για την κατανόηση της κατασκευής ή του αστικού της πλαισίου». Ο κύριος Παπακωνσταντίνου ανέλαβε και τα καθήκοντα του συντονιστή της εκδήλωσης, την οποία ξεκίνησε με την προβολή στις οθόνες της αίθουσας της αεροφωτογραφίας του Αγρινίου του 1937, δεύτερη φωτογραφία του λευκώματος. Καθώς η πρώτη είναι η άγνωστη στο κοινό φωτογραφία του Πολεοδομικού και κτηματολογικού χάρτη του Αγρινίου του 1852 παρακαλώ! Στον οποίο χάρτη απεικονίζονται με γαλάζιο χρώμα τα «σκεπασμένα» από δρόμους και…πολυκατοικίες ρέματα της πόλης! 
Ρέματα που αν δεν καλυπτόταν τόσο επιμελώς, θα έδιναν άλλη μορφή στην πόλη. Θυμάμαι όταν πρωτοπήγα στα Τρίκαλα το 1966, πόσο εντυπωσιάστηκα από τον Ληθαίο ποταμό που διασχίζει-και τώρα- την πόλη! Ο συντονιστής κάλεσε στο μικρόφωνο για να χαιρετίσει την εκδήλωση, εκ μέρους του Δημάρχου Αγρινίου κυρίου Γεωργίου Παπαναστασίου, (που δεν παραβρέθηκε λόγω της συμμετοχής του στην ημερίδα της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας στην Αθήνα), την Αντιδήμαρχο με αρμοδιότητες στην Διεύθυνση Οργάνωση και Προώθηση Δράσεων Καλλιτεχνικής Παιδείας και Πολιτιστικών Εκδηλώσεων, κυρία Μαρία Παπαγεωργίου. Ακολουθεί ο χαιρετισμός του Δημάρχου που διάβασε η Αντιδήμαρχος: «Κυρίες και κύριοι, σας ευχαριστώ θερμά για την παρουσία σας στη σημερινή παρουσίαση του λευκώματος «Αγρίνιο: Η Δεκαετία του ’80-Οι Απώλειες». Παρότι οι υποχρεώσεις μου στην ΚΕΔΕ δεν μου επιτρέπουν να βρίσκομαι κοντά σας, αισθάνομαι την ανάγκη να απευθύνω έναν σύντομο χαιρετισμό σε μια τόσο σημαντική εκδήλωση για τον Δήμο μας. Το Αγρίνιο είναι μια πόλη που αλλάζει, εξελίσσεται, προχωρά. Όμως η δύναμή του δεν βρίσκεται μόνο στο μέλλον που χτίζει, αλλά και στη μνήμη που επιλέγει να διαφυλάξει. Η ταυτότητα της πόλης μας είναι άρρηκτα δεμένη με τα κτήρια, τους χώρους και τις εικόνες που τη διαμόρφωσαν μέσα στο χρόνο. Και γι’ αυτό η σημερινή εκδήλωση δεν αφορά μόνο ένα βιβλίο· αφορά την ίδια τη σχέση μας με την ιστορία και την ψυχή του τόπου μας. Ο Κώστας Πατρώνης, με το βλέμμα του μηχανικού, αλλά και την ευαισθησία του ενεργού πολίτη, μας παραδίδει ένα έργο τεκμηρίωσης και αγάπης για το Αγρίνιο. Μέσα από τις σελίδες του λευκώματος, η δεκαετία του ’80 αναδεικνύεται ως μια κρίσιμη καμπή για την πόλη: μια εποχή απωλειών, αλλά και αφύπνισης. Η καταγραφή των κτηρίων που χάθηκαν-και εκείνων που διασώθηκαν χάρη στη συλλογική προσπάθεια-δεν λειτουργεί μόνο νοσταλγικά. Λειτουργεί παιδευτικά και προειδοποιητικά. Μας καλεί να αναλογιστούμε τι σημαίνει ανάπτυξη και ποιο τίμημα είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε γι’ αυτήν. Αγαπητές φίλες-αγαπητοί φίλοι, η μνήμη μιας πόλης δεν διατηρείται μόνο μέσα από αφηγήσεις των ανθρώπων της, αλλά και ,έσα από τον δημόσιο χώρο, την αρχιτεκτονική της φυσιογνωμία και τα σημεία αναφοράς της καθημερινής ζωής. Όταν αυτά χάνονται, χάνετε μαζί τους και ένα μέρος της συλλογικής μας ταυτότητας. Γι’ αυτό και η καταγραφή, η τεκμηρίωση και η ανάδειξή τους αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Ως Δημοτική Αρχή, πιστεύουμε βαθιά ότι η πρόοδος δεν έρχεται σε σύγκρουση με την ιστορική μνήμη. Αντίθετα, χτίζεται πάνω σε αυτήν. Η προστασία της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς, η ανάδειξη του αστικού τοπίου και ο σεβασμός στην ιδιαίτερη φυσιογνωμία της πόλης αποτελούν βασικούς άξονες του οράματος μας για ένα Αγρίνιο σύγχρονο, βιώσιμο και ανθρώπινο. Η έκδοση αυτή αποτελεί μια σημαντική συμβολή προς αυτή την κατεύθυνση και αξίζει να διαβαστεί, όχι μόνο ως αρχείο του χθες, αλλά και ως εργαλείο σκέψης για το αύριο. Θερμά συγχαρητήρια στους δημιουργούς του τον κύριο Κώστα Πατρώνη και τον κύριο Δημήτρη Παπακωνσταντίνου καθώς και σε όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση αυτού του σημαντικού έργου. Γιατί η μνήμη, όταν καταγράφεται και μοιράζεται, γίνεται δύναμη. Και το Αγρίνιο έχει τη δύναμη να θυμάται, να μαθαίνει και να προχωρά με αυτογνωσία και όραμα. Σας ευχαριστώ, Γεώργιος Παπαναστασίου». 
Η κυρία Παπαγεωργίου πρόσθεσε και τον δικό της σύντομο χαιρετισμό σε εκείνον του Δημάρχου λέγοντας: «Φίλες και φίλοι, η αποτύπωση του Δημόσιου χώρου μιας εποχής, είναι μια σημαντική πολιτιστική κατάθεση, όχι μόνο για την αρχιτεκτονική του τοπίου, αλλά και για την ίδια την συλλογική μνήμη της κοινωνίας μας. Θέλω κι εγώ με την σειρά μου να ευχαριστήσω την Ομότιμη καθηγήτρια κυρία Θεοδώρα Μονιούδη-Γαβαλά για την παρουσία της εδώ. Είμαι σίγουρη ότι θα έχουμε μια εξαιρετική εισήγηση για το λεύκωμα. Θέλω να συγχαρώ τον Κώστα και τον Δημήτρη για την δημιουργία αυτου του λευκώματος, διότι η αποτύπωση του Δημόσιου χώρου μιας εποχής, είναι μια σημαντική πολιτιστική κατάθεση, όχι μόνο για την αρχιτεκτονική του τοπίου, αλλά και για την ίδια την συλλογική μνήμη της κοινωνίας μας. Σας ευχαριστώ». Χαιρετισμό στην παρουσίαση του λευκώματος απηύθυναν ακολούθως οι κύριοι: Στυλιανός (Λίνος) Μπλέτσας Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Ελλάδας, Παναγιώτης Κέκελος Πρόεδρος του Περιφερειακού Τμήματος Νομού Αιτωλοακαρνανίας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) και ο Παναγιώτης Καλτσάς εκ μέρους της Καλλιτεχνικής φωτογραφικής ομάδας “Art8”. O συντονιστής της εκδήλωσης κύριος Δημήτρης Παπακωνσταντίνου, έδωσε τον λόγο στην εισηγήτρια για το βιβλίο/λεύκωμα Ομότιμη Καθηγήτρια κυρία Θεοδώρα Μονιούδη-Γαβαλά. (βιογραφικό και συγγράμματα της ομιλήτριας ακολουθούν στο τέλος του κειμένου). 
Ακολουθεί η πλήρης και κατατοπιστική για το λεύκωμα και τους δημιουργούς του ομιλία της: Δώρα Μονιούδη-Γαβαλά. Παρουσίαση βιβλίου Κ. Πατρώνη, 26.5.2026 «Με χαρά αποδέχθηκα την πρόσκληση του Κώστα Πατρώνη για την παρουσίαση του βιβλίου «Αγρίνιο-Η δεκαετία του 1980-Οι απώλειες». Με χαρά, γιατί αφενός μου δίνει την ευκαιρία να βρεθώ και πάλι στο Αγρίνιο και, αφετέρου, για να παρουσιάσω μια ενδιαφέρουσα έκδοση για την πόλη. Αγαπημένη πόλη, γιατί υπηρέτησα εδώ στο Πανεπιστήμιο (Ιωαννίνων, Δυτικής Ελλάδας, Πατρών) δεκαέξι χρόνια, από τον Οκτώβρη 2006 μέχρι τον Αύγουστο 2022 που αφυπηρέτησα λόγω ορίου ηλικίας. Γιατί απέκτησα καλούς φίλους (ανάμεσά τους ο Κώστας και η Σοφία Πατρώνη). Πολλούς καλούς φίλους βλέπω ανάμεσα στο εκλεκτό ακροατήριο της αποψινής βραδιάς. Γιατί είχα τη χαρά να προχωρήσω ερευνητική εργασία για την πόλη (τη μονογραφία για το Αγρίνιο. Την πολεοδομική εξέλιξη από την αναδημιουργία (1830) μέχρι την ακμή του μεσοπολέμου, έκδοση του Δήμου Αγρινίου το 2010. Και αρκετά άρθρα σε συλλογικούς τόμους και πρακτικά συνεδρίων για διάφορα θέματα. Επίσης, είχα τη χαρά γόνιμης διδακτικής εργασίας για την πόλη, που απέδωσε μια διδακτορική διατριβή του Ηλία (Λίνου) Υφαντή που έχει εκδοθεί και αρκετές μεταπτυχιακές εργασίες, όλες αναρτημένες στον ιστότοπο ΝΗΜΕΡΤΗΣ του Πανεπιστημίου Πατρών. -Το λεύκωμα που παρουσιάζεται απόψε είναι έκδοση του Δήμου Αγρινίου, παραδίδοντας στην πόλη ένα έργο καταγραφής και ευαισθητοποίησης. -Οι συντελεστές του βιβλίου είναι γνωστά και διακεκριμένα μέλη της Αγρινιώτικης κοινωνίας: Ο Κώστας Πατρώνης, πολιτικός μηχανικός με σπουδές στη Θεσσαλονίκη και με σπουδές κινηματογράφου στο Παρίσι, ενεργός πολίτης, με δραστηριότητες στην Κινηματογραφική Λέσχη του Δήμου Αγρινίου, με δράσεις για τη διάσωση του Θερινού Κινηματογράφου ΕΛΛΗΝΙΣ, του Σιδηροδρομικού Σταθμού και άλλων κτιρίων της πόλης, με εκθέσεις (στην παλιά Δημοτική Αγορά το 2019), με εκδόσεις (το 2016, φωτογραφικό λεύκωμα ΤΟ ΦΩΣ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ), και δημοσιεύσεις. Ο Δημήτρης Παπακωνσταντίνου, Αρχιτέκτων μηχανικός του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με πολυετείς μεταπτυχιακές σπουδές στο Λονδίνο. Έχει διατελέσει πρόεδρος του συλλόγου αρχιτεκτόνων Αιτωλοακαρνανίας, με πολλά και σημαντικά υλοποιημένα έργα. Μεταξύ άλλων για το κτίριο Αρβανίτη-πρώην οικία Ρήγα με τίτλο της μελέτης «Μετατροπή τριώροφου διατηρητέου κτιρίου σε ξενοδοχείο α΄ κατηγορίας, μέσω αλλαγής χρήσης, εσωτερικής ανακαίνισης και προσθήκης κατ’ επέκταση και καθ’ ύψος», υποδειγματικό παράδειγμα επιτυχούς μετατροπής διατηρητέου κτιρίου στο ξενοδοχείο ΜΑΡΠΕΣΣΑ. -Θα αναφερθώ στα μέρη του βιβλίου: Προηγούνται οι χαιρετισμοί από τον Δήμαρχο Αγρινίου κ. Παπαναστασίου και την Αντιδήμαρχο Πολιτισμού κ. Παπαγεωργίου, ο πρόλογος από τον Κώστα Πατρώνη και η εισαγωγή από τον Δημήτρη Παπακωνσταντίνου. -Το βιβλίο διαρθρώνεται σε 11 κεφάλαια, με τα αντίστοιχα κείμενα και τις φωτογραφίες. Τα κείμενα και η επιστημονική επιμέλεια είναι του Δημήτρη Παπακωνσταντίνου και οι φωτογραφίες είναι του Κώστα Πατρώνη ενώ οι εκδόσεις Πασχέντη πραγματοποίησαν το άρτιο εκδοτικό αποτέλεσμα. Στο βιβλίο παρουσιάζονται η πόλη, τα κτίρια και οι άνθρωποι. Από τον πολεοδομικό και κτηματολογικό χάρτη του 1852 που πιστοποιεί ότι το Αγρίνιο είναι μια από τις λίγες πόλεις της Παλιάς Ελλάδας όπου εφαρμόστηκε το «σχέδιον», χαρακτηρίζοντας τη ρυμοτομία της κεντρικής περιοχής του από ιστορικότητα, στην προπολεμική φωτογραφία της πόλης από αεροπλάνο, μέχρι τις φωτογραφίες από τους δρόμους και τις πλατείες της δεκαετίας του ’80 και τα κτίρια, άλλα που υπάρχουν σήμερα και άλλα που χάθηκαν και αντικαταστάθηκαν από τη νεότερη δόμηση. Και τους ανθρώπους, αποτυπώνοντας σκηνές της καθημερινής ζωής τους. Οι φωτογραφίες μαζί με τα κείμενα συνθέτουν αθροιστικά συνολική εικόνα και θεώρηση. 
Ο Δήμαρχος Αγρινίου κ. Παπαναστασίου γράφει μεταξύ άλλων στον χαιρετισμό του: «Πιστεύουμε ότι η πρόοδος δεν έρχεται σε σύγκρουση με την ιστορική μνήμη. Αντίθετα, χτίζεται πάνω σε αυτήν…Το Αγρίνιο έχει τη δύναμη να θυμάται, να μαθαίνει και να προχωρά με αυτογνωσία και όραμα», σημαίνοντας την αξία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Στον δικό της χαιρετισμό η αντιδήμαρχος Πολιτισμού κ. Παπαγεωργίου γράφει, μεταξύ άλλων: «Σήμερα, μπορούμε να δούμε πιο καθαρά τη σημασία της διατήρησης και της επανάχρησης του ιστορικού κτιριακού μας αποθέματος, ώστε η εξέλιξη να συνδυάζεται με τον σεβασμό στην ιστορικότητα του αστικού τοπίου», σημαίνοντας την αξία της διαχείρισης της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Ο φωτογράφος Κώστας Πατρώνης στον Πρόλογο κάνει μια «εκ βαθέων εξομολόγηση». Διαβάζω: «Είναι θάλεγα ένα έργο ζωής καθώς αφιέρωσα αμέτρητες ώρες στα σπίτια αυτά που βλέπετε, και που δεν υπάρχουν πια τα περισσότερα, εξερευνώντας τα μυστικά της κατασκευής τους. Κυρίως όμως προσπαθώντας να φανταστώ ποιοι άνθρωποι κατοικούσαν εκεί, πώς ζούσαν, τι στιγμές χαράς και λύπης περάσανε…Είναι έκφραση της βιωματικής σχέσης μου με την ψυχή αυτής της πόλης και τα κτίριά της». Και αυτό φαίνεται στις φωτογραφίες του λευκώματος. Ο αρχιτέκτονας Δημήτρης Παπακωνσταντίνου στην Εισαγωγή προετοιμάζει τον αναγνώστη για τα κείμενα των κεφαλαίων και τις φωτογραφίες τους. Αρχίζει με ένα σύντομο ιστορικό της πόλης, ξεκινώντας από τα τέλη του 15ου αιώνα, μετά την οθωμανική κατάκτηση, συνεχίζει με την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης, τα χρόνια μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους με το σχηματισμό της πόλης, το μεσοπόλεμο, τα μεταπολεμικά χρόνια. Αναφέρεται στη συνέχεια στον φωτογράφο και στο φωτογραφικό υλικό του. Τα κείμενα του Δημήτρη Παπακωνσταντίνου είναι επιστημονικά άρτια, πολύ κατατοπιστικά, απολύτως κατάλληλα για το λεύκωμα και όπως πρέπει για την εποχή μας, δηλαδή σύντομα, ώστε να είναι ελκυστικά. 
Ας δούμε τα 11 κεφάλαια του βιβλίου: Κεφάλαιο 1ο. Τα κτίρια του 19ου αιώνα. Ο Παπακωνσταντίνου περιγράφει τα ελάχιστα σωζόμενα κτίρια του 19ου αιώνα και ακολουθούν οι φωτογραφίες. 2ο. Ο νεοκλασικισμός. Περιγράφονται τα νεοκλασικά κτίρια της πόλης και έπονται φωτογραφίες κτιρίων αλλά και αυλόπορτες, κιγκλιδώματα, πόρτες. 3ο. Ημιτελή νεοκλασικά, αυτή η ιδιαίτερη κατηγορία στο αστικό τοπίο του Αγρινίου. 4ο. Αστικές κατοικίες. Τα κτίρια που, όπως γράφει ο Παπακωνσταντίνου, «συγκροτούν το μεταβατικό σώμα ανάμεσα στον αυστηρό νεοκλασικισμό και στις απλούστερες λαϊκές κατασκευές». 5ο. Λαϊκές κατοικίες. Η αρχιτεκτονική της ανάγκης. Και εδώ υπάρχει σύντομη αναφορά στις κατοικίες των προσφύγων. 6ο. Λαϊκά καταστήματα, και εδώ θα κάνω μια μικρή στάση. Διαβάζω από το κείμενο: «Στη φωτογραφική αποτύπωση των κτιρίων, το ενδιαφέρον στρέφεται συνήθως στο ίδιο το κέλυφος: τη μορφή, τις αναλογίες, τα υλικά, τη σχέση με τον περιβάλλοντα χώρο. Τα κινητά στοιχεία, οι άνθρωποι, οχήματα, στιγμιαίες δραστηριότητες, συχνά επιχειρείται να απουσιάζουν…Στην ενότητα αυτή, ωστόσο, η προσέγγιση αντιστρέφεται…ο άνθρωπος δεν αποτελεί παρεμβολή στο κάδρο, αλλά το κύριο θέμα της φωτογραφίας. Ιδιοκτήτες πίσω από τους πάγκους, εργαζόμενοι στο χώρο τους, πελάτες σε στιγμές συναλλαγής, θαμώνες καφενείων και κέντρων διασκέδασης, συλλαμβάνονται μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον…Το κατάστημα μετατρέπεται σε σκηνικό ζωής. Οι εικόνες αυτές λειτουργούν ως ντοκουμέντα ηθών και εθίμων, αποτυπώνοντας πτυχές της τοπικής οικονομίας, των καταναλωτικών αναγκών και των τρόπων διασκέδασης μιας άλλης εποχής…Μέσα από τα λαϊκά καταστήματα αναδύεται μια πόλη ζωντανή, με πρόσωπα, χειρονομίες και βλέμματα. Μια πόλη που δεν ορίζεται μόνο από τα κτίριά της, αλλά από τους ανθρώπους που τα κατοικούν και τα χρησιμοποιούν, και από τις μικρές καθημερινές ιστορίες που εκτυλίσσονται στο εσωτερικό τους». Οι φωτογραφίες του κεφαλαίου περιλαμβάνουν προσόψεις εστιατορίων, καφενείων, παντοπωλείων, καταστημάτων νεωτερισμών όπως του Χρυσικόπουλου, του μονοπωλίου άλατος Κιτσοπάνου και Τσιμπουράκη, αλλά και εικόνες από το εσωτερικό τους, δείχνοντας να εξελίσσεται η ζωή μέσα σε αυτά. 7ο. Ο καπνός και οι καπναποθήκες. Και εδώ θα κάνω μια μικρή στάση. Στις φωτογραφίες του Κώστα Πατρώνη διακρίνονται οι καπναποθήκες Ηλιού, ακόμα όρθιες, οι καπναποθήκες Ρόζη-Βαρνάβα κατά την έναρξη κατεδάφισης με τον εργάτη κατεδάφισης πάνω στη στέγη. Και οι καπναποθήκες Παναγοπούλου πριν κατεδαφιστούν. Ο Κώστας Πατρώνης φωτογραφίζει επί τω έργω το σοβάντισμα-την εξαφάνιση των στοιχείων του εξωτερικού θυρώματος. 8ο. Ειδικά κτίρια. Μεταξύ άλλων, ο Πατρώνης φωτογραφίζει τους κινηματογράφους και ιδιαίτερα τον κινηματογράφο ΕΛΛΗΝΙΣ, με την ιστορία του άμεσα συνδεδεμένη με τους συντελεστές του λευκώματος που παρουσιάζεται απόψε. Ο θερινός κινηματογράφος ΕΛΛΗΝΙΣ αγοράστηκε από τον Δήμο Αγρινίου το 1983 επί δημαρχίας Στέλιου Τσιτσιμελή, μετά από πρόταση του Κώστα Πατρώνη και το 2001 κηρύσσεται διατηρητέος ως ιστορικός τόπος, ύστερα από εισήγηση των Παπακωνσταντίνου και Γαλανόπουλου. 9ο. Η πόλη. Και σε αυτό το κεφάλαιο το κείμενο, παρά τη μικρή του έκταση, είναι πολύ διαφωτιστικό, δίνοντας διαυγή την εξέλιξη της πόλης. Έρχομαι στις φωτογραφίες. Σε μια από αυτές απαθανατίζεται η κεντρική πλατεία στις 25 Μαρτίου 1986. Εξελίσσεται η παρέλαση, οι πρόσκοποι ανεβαίνουν προς την Παπαστράτου, τμήμα μαθητών έχει ήδη φθάσει εκεί. Από την ίδια παρέλαση, μαθητές με παραδοσιακές ενδυμασίες και με τις στολές τους στην οδό Μπαιμπά. Οι πολίτες παρακολουθούν και χειροκροτούν. Ίσως κάποιοι σήμερα αναγνωρίσουν τον εαυτό τους πριν 40 χρόνια. Σε άλλη φωτογραφία η επάνω πλατεία, όταν ακόμα ήταν κατειλημμένη από τα μονοπώλια και άλλα καταστήματα, με το γήπεδο μπάσκετ της Γυμναστικής Εταιρείας Αγρινίου, πριν τις κατεδαφίσεις και τη διαμόρφωση της σύγχρονης πλατείας. Μπορεί να πει κανείς με βεβαιότητα ότι η πόλη είναι πολύ καλύτερη στη σύγχρονη μορφή της. 10ο. Αντιπαροχή. Στο κεφάλαιο «Η αντιπαροχή και η διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής πόλης» βλέπουμε φωτογραφίες από την κατεδάφιση νεοκλασικών σε εξέλιξη, με τα μηχανήματα σε δράση. Σε μια φωτογραφία δύο κυρίες κάθονται στο χαγιάτι απέναντι κατοικίας, ενώ οι εκσκαφείς ανοίγουν τα θεμέλια στην οδό Σκαλτσοδήμου. Το σχόλιο «η ζωή συνεχίζεται» είναι απολύτως εύστοχο. Διαβάζω το κείμενο του κεφαλαίου από τον Δημήτρη Παπακωνσταντίνου για την αντιπαροχή: «Η αντιπαροχή υπήρξε ο βασικός μηχανισμός ανοικοδόμησης της μεταπολεμικής Ελλάδας και ένας από τους καθοριστικότερους παράγοντες διαμόρφωσης της σύγχρονης ελληνικής πόλης. Μέσα από ιδιωτικές συμφωνίες μεταξύ ιδιοκτητών γης και εργολάβων, η γη ανταλλάχθηκε με δομημένο χώρο, επιτρέποντας την ταχεία παραγωγή κατοικίας σε μια περίοδο έντονης αστικοποίησης και αυξημένων στεγαστικών αναγκών. Χωρίς άμεση κρατική χρηματοδότηση, οι πόλεις επεκτάθηκαν και αναδομήθηκαν σχεδόν εξ ολοκλήρου, αποκτώντας τη μορφή, που σε μεγάλο βαθμό, διατηρούν ως σήμερα….Η αντιπαροχή, επομένως, δεν συνιστά ένα μονοσήμαντο αρνητικό ή θετικό φαινόμενο. Αποτέλεσε απάντηση σε συγκεκριμένες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, αφήνοντας πίσω της ένα αστικό τοπίο γεμάτο αντιφάσεις. …η συνειδητοποίηση της απώλειας της αρχιτεκτονικής μνήμης, άνοιξαν σταδιακά τον δρόμο για έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης γύρω από την πόλη και τα κτίριά της». 11ο. Νεοκλασικά-επανάχρηση. Εδώ παρουσιάζονται φωτογραφίες με εμβληματικά παραδείγματα: της πρώην οικίας Ρήγα, πριν και μετά ως ξενοδοχείο ΜΑΡΠΕΣΣΑ. Απαθανατίζονται οι Καπναποθήκες των αδελφών Καμποσιώρα, πριν, κατά τη διάρκεια, και μετά την επισκευή και την επανάχρηση ως Γραφεία ΤΕΕ Περιφερειακού Τμήματος Νομού Αιτωλοακαρνανίας. Τα Κτίρια των Τραπεζών, Εθνικής και Πειραιώς μετά την επισκευή τους. Και η Δημοτική Αγορά, έργο Βασιλείου Κουρεμένου, πριν την επισκευή της. Από το κείμενο στο κεφάλαιο «Τα νεοκλασικά κτήρια και η πολιτική της επανάχρησης»: «Η μετάβαση από την κατεδάφιση στη διατήρηση δεν αφορά μόνο τα κτίρια, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πόλη ως σύνολο…Μέσα από αυτά, η πόλη θυμάται, αφηγείται την ιστορία της και επαναδιαπραγματεύεται τη σχέση της με τον χρόνο». 
Η έκδοση του Δήμου Αγρινίου είναι χρήσιμη στην κοινωνία. Γιατί είναι έργο καταγραφής, πλουτίζοντας τις γνώσεις μας για την πόλη. Γιατί με τη συνύπαρξη εικόνας και λόγου επιτυγχάνει να δώσει καλά αντιληπτή την εξέλιξη της πόλης. Για να θυμηθούν οι παλαιότεροι και να μάθουν οι νεότεροι. Για να αναδείξει την αξία της επανάχρησης, ευαισθητοποιώντας τους πολίτες. Αλλά και για να μεταδώσει μηνύματα αισιοδοξίας. Φτάνει να φέρουμε στη μνήμη τις αλλοτινές εικόνες του δημόσιου χώρου και κτιρίων. Είναι πάρα πολλά αυτά που βελτιώθηκαν στην πάροδο των δεκαετιών από την εποχή της λήψης των φωτογραφιών μέχρι σήμερα, μετασχηματίζοντας την ποιότητα της ζωής προς το καλύτερο. Το λεύκωμα που παρουσιάζεται απόψε προστίθεται στη χορεία των βιβλίων για το Αγρίνιο. Είμαι βέβαιη ότι θα εκτιμηθεί και θα αγαπηθεί, όπως και οι συντελεστές της δημιουργίας του αγαπούν την πόλη». Μετά την εισήγηση της κυρίας Δώρας Μονιούδη-Γαβαλά μίλησαν για το βιβλίο οι δημιουργοί του κύριοι Κώστας Πατρώνης και Δημήτριος Παπακωνσταντίνου. Στην πολύ ενδιαφέρουσα δίωρη εκδήλωση παραβρέθηκαν από τον Δήμο Αγρινίου ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου κύριος Κωνσταντίνος Ζώης, ο Αντιδήμαρχος κύριος Βασίλειος Φωτάκης, ο Επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης στο Δήμο κύριος Κωνσταντίνος Πιστιόλας και ο Επικεφαλής της ελάσσονος αντιπολίτευσης κύριος Δημήτριος Τραπεζιώτης, Δημοτικοί Σύμβουλοι, οι Πανεπιστημιακοί καθηγητές κύριοι: Βασίλειος Πατρώνης, Ιωάννης Νεραντζής και Κωνσταντίνος Κονταξής, οι πρόεδροι κύριοι: Ανδρέας Σκαρτσάρης του Δη.Πε.Θε., Παναγιώτης Τσιχριτζής του Επιμελητηρίου, Σωκράτης Κωστήκογλου των Εμπόρων, ο Δρ. Λίνος Υφαντής Διευθυντής του 6ου ΓΕΛ Αγρινίου, πολλοί εκπαιδευτικοί και συνάδελφοι των συντελεστών της συγγραφής του λευκώματος, οι εκδότες των τοπικών εφημερίδων «Μαχητής» και «Παλμός» κύριοι Νικόλαος Κανής και Θεόδωρος Σβέρκας. Συνολικά πέρασαν την είσοδο της αίθουσας πλέον των 200 Αγρινιωτών! Τέλος να πούμε ότι το καλαίσθητο Λεύκωμα τυπώθηκε από τις Εκδόσεις Πασχέντη στο Αγρίνιο, για λογαριασμό του Δήμου το 2025 
———————ο———————- Ακολουθούν σύντομα βιογραφικά των συντελεστών του βιβλίου και της κεντρικής εισηγήτριας κυρίας Μονιούδη-Γαβαλά. (Πληροφορίες για το παρακάτω βιογραφικό της Ομότιμης Καθηγήτριας κυρίας Θεοδώρας Μονιούδη-Γαβαλά είναι από το Ίδρυμα Μποδοσάκη, https://www.blod.gr/ (Bodossaki Lectures On Demand) και από το Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, (https://ha.upatras.gr/profile/dmoga/) Η Δώρα Μονιούδη-Γαβαλά Πέραν των πολλών δημοσιεύσεων της, σημαντική για την πόλη του Αγρινίου είναι : « Αγρίνιο. Πολεοδομική εξέλιξη από την αναδημιουργία στην ακμή του μεσοπολέμου (1830-1940), Δήμος Αγρινίου, Αγρίνιο, 2010» Η Θεοδώρα (Δώρα) Μονιούδη-Γαβαλά είναι Δρ. Αρχιτέκτων μηχανικός και ομότιμη καθηγήτρια Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας (δημιουργήθηκε μετά την κατάργηση του Τμήματος Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών). Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και είναι διδάκτωρ της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Έχει ασχοληθεί με ειδικές αρχιτεκτονικές μελέτες της ιστορικής κληρονομιάς και με αρχιτεκτονικές και πολεοδομικές μελέτες. Εκπόνησε σημαντικό αριθμό μελετών Δημοσίου και Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Έχει πολυετή δραστηριότητα που σχετίζεται με την έρευνα της ιστορίας της αρχιτεκτονικής οικισμών του ελλαδικού χώρου. Έχει συμμετοχές σε διεθνή συνέδρια και είναι μέλος πολλών επιστημονικών εταιριών. Τιμήθηκε με Έπαινο της Τάξεως των Γραμμάτων και Καλών Τεχνών της Ακαδημίας Αθηνών (1996). Στο συγγραφικό της έργο, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται 9 βιβλία: Η πόλη της Χίου. Κοινωνία, πολεοδομία, αρχιτεκτονική (1996) / Το πνευματικό κέντρο της Χίου. Πολεοδομική και αρχιτεκτονική επισκόπηση (1996) / Σαντορίνη. Κοινωνία και χώρος, 15ος-20ός αιώνας (1997) / Το κάστρο της Χίου (2001) / Πόλη Χίου 1830-1940. Πολεοδομική εξέλιξη από τον τελευταίο αιώνα της οθωμανικής κατοχής στο ελληνικό κράτος (2004) / Αγρίνιο. Πολεοδομική εξέλιξη από την αναδημιουργία στην ακμή του μεσοπολέμου (1830-1940) (2010) / Πολεοδομία στο ελληνικό κράτος, 1833-1890 (2012) / Η ελληνική πόλη από τον Ιππόδαμο στον Κλεάνθη (2015), http://hdl.handle.net/11419/2927 / Σχεδιασμός και έγγειος ιδιοκτησία στην Αθήνα 1833-1922 (2017). ———————-ο——————— Κώστας Σ. Πατρώνης Γεννήθηκε στο Αγρίνιο το 1950. Σπούδασε Πολιτικός Μηχανικός στη Θεσσαλονίκη και Κινηματογράφο στο Πανεπιστήμιο PARIS VIII. Η ενασχόλησή του με τη φωτογραφία υπερβαίνει τα 50 χρόνια. Την περίοδο 1970-2000 φωτογράφισε συστηματικά σκηνές της πόλης με έμφαση στα κτήρια του Αγρινίου, πολλά από τα οποία σήμερα δεν υπάρχουν. Από το 1980 συμμετέχει ενεργά στην κινηματογραφική Λέσχη του Δήμου Αγρινίου και πρωτοστάτησε στη διάσωση του Θερινού Κινηματογράφου ΕΛΛΗΝΙΣ, του Σιδηροδρομικού Σταθμού και άλλων κτηρίων της πόλης του Αγρινίου. Το 2016 εξέδωσε Φωτογραφικό Λεύκωμα με τον τίτλο: «Το φως των εποχών». (το βιογραφικό από το οπισθόφυλλο του λευκώματος) ———————–ο———————– Ο Αρχιτέκτονας Δημήτρης Σ. Παπακωνσταντίνου σε άρθρο του το 2004 ανέδειξε τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των πυργόσπιτων στο Δογρή Τριχωνίδος με τίτλο τα «Πυργόσπιτα της Αιτωλοακαρνανίας την όψιμη Τουρκοκρατία. Η περίπτωση της «Μουχταρίνας στο Δογρή Τριχωνίδας». Στο Αγρίνιο στα πλαίσια των ομιλιών της Σχολής Τοπικής Ιστορίας και Πολιτισμού «Αθανάσιος Παλιούρας», που λειτουργεί το Τμήμα Πνευματικών και Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων της Γυμναστικής Εταιρείας Αγρινίου, (ΓΕΑ) μίλησε στις 17 Δεκεμβρίου 2018 με θέμα: «Πέτρινα γεφύρια και γέφυρες στην περιοχή του Αγρινίου». Σε στάδιο ολοκλήρωσης, μετά από είκοσι χρόνια επίπονης εργασίας καταγραφής των γεφυριών της Αιτωλοακαρνανίας, βρίσκεται το βιβλίο του που αναμένεται από πολλούς η κυκλοφορία του. Είναι σίγουρο ότι θα συμπληρώσει ένα μεγάλο κενό και θα βοηθήσει πολύ στην κατανόηση της τοπικής μας ιστορίας, καθώς τα γεφύρια ήταν αυτά που κρατούσαν ανοιχτούς τους δρόμους επικοινωνίας στον απέραντο γεωγραφικά νομό μας. Του ευχόμαστε σύντομα το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του να φθάσει στο αναγνωστικό κοινό. Α.Κ.Κ. 
