Η Ζεντάγια έδωσε το «παρών» στην πρεμιέρα της πολυαναμενόμενης ταινίας «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν στο Λονδίνο και προκάλεσε σάλο όχι για τις υποκριτικές της ικανότητες στο φιλμ αλλά για ένα αξεσουάρ που επέλεξε να συνδυάσει το αρχαιοελληνικού τύπου φόρεμά της.
Η ταινία, που ήδη αποσπά διθυραμβικές κριτικές από τους ειδικούς για την καθηλωτική της σκηνοθεσία και τις συγκλονιστικές ερμηνείες, βρέθηκε στο επίκεντρο έντονων αντιπαραθέσεων λόγω των ανατρεπτικών επιλογών στο καστ. Μεγαλύτερο παράδειγμα ο χαμός που προκλήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τη βραβευμένη με Όσκαρ Λουπίτα Νιόνγκο στον ρόλο της «Ωραίας Ελένης» (αλλά και της αδερφής της, Κλυταιμνήστρας), μια απόφαση που δέχτηκε ρατσιστικά σχόλια από μια μερίδα του κοινού, αλλά αποθεώθηκε από τους κριτικούς ως μια σπουδαία, πολυεπίπεδη καλλιτεχνική προσέγγιση.
Μέσα σε αυτό το κλίμα των θριαμβευτικών κριτικών και των ασταμάτητων συζητήσεων, η προώθηση της ταινίας συνεχίζεται με αμείωτο ρυθμό, με τη Ζεντάγια -που υποδύεται τη Θεά Αθηνά- να κλέβει τις εντυπώσεις σε κάθε της εμφάνιση. Ωστόσο, η πρόσφατη παρουσία της στην βρετανικλη πρωτεύουσα δεν έμεινε μόνο στη λάμψη του κόκκινου χαλιού. Μια συγκεκριμένη ενδυματολογική επιλογή της ηθοποιού και του στυλίστα της, Λο Ρόουτς, κατάφερε να μετατοπίσει το ενδιαφέρον από το σινεμά στην αρχαιολογία, πυροδοτώντας έναν άνευ προηγουμένου διεθνή σάλο και μια έντονη ηθική διαμάχη.
Το εξαιρετικό «Goddess Look» της Ζεντάγια και τα «κλεμμένα» σκουλαρίκια
Για τις ανάγκες της προώθησης, η Ζεντάγια μαγνήτισε τα βλέμματα φορώντας ένα custom λευκό εξώπλατο φόρεμα του οίκου Jacquemus, το οποίο συνδυαζόταν με ένα κομψό μαντίλι στο κεφάλι, παραπέμποντας απευθείας σε αρχαιοελληνική θεότητα. Το στοιχείο όμως που προκάλεσε την οργή των ειδικών ήταν τα εντυπωσιακά χρυσά σκουλαρίκια της. Όπως αποκαλύφθηκε, δεν επρόκειτο για κάποιο σύγχρονο κόσμημα εμπνευσμένο από την αρχαιότητα, αλλά για αυθεντικά αρχαιολογικά ευρήματα 3.000 ετών που μετατράπηκαν σε σκουλαρίκια.
Τα συγκεκριμένα κομμάτια είναι χρυσοί δίσκοι με παραδοσιακά μοτίβα του ήλιου και προέρχονται από το αρχαίο Ιράν (1η χιλιετία π.Χ.). Εντοπίστηκαν από τον λονδρέζικο οίκο αντικών Barron London και ο κοσμηματοπώλης Γκλεν Σπάιρο τα προσάρμοσε σε βάση από χρυσό 18 καρατίων και διαμάντια.
Οδύσσεια: Ξεκίνησε η προβολή της στην Ελλάδα – Πανζουρλισμός στο X με τις κριτικές του κόσμου! Τι γράφουν
Αν και ο Οίκος έσπευσε να διευκρινίσει ότι η παρέμβαση έγινε με μη επεμβατικό τρόπο χωρίς να καταστραφούν τα αρχαία αντικείμενα, το γεγονός ότι ένας κλεμμένος ιστορικός θησαυρός χρησιμοποιήθηκε ως «αξεσουάρ» για το κόκκινο χαλί ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων.
Οι αντιδράσεις των αρχαιολόγων και ο χαμός στα social
Διεθνή μέσα, όπως το The Lighthouse και το The New Arab, φιλοξένησαν δηλώσεις κορυφαίων αρχαιολόγων οι οποίοι εξήγησαν ότι τα κοσμήματα αυτά συνδέονται με τον περιβόητο «θησαυρό του Ziwiye» στο Ιράν. Ο χώρος αυτός δεν ανασκάφηκε ποτέ επιστημονικά, αλλά λεηλατήθηκε άγρια στα τέλη της δεκαετίας του 1940, με αποτέλεσμα τα κλεμμένα αντικείμενα να διοχετευθούν παράνομα σε ιδιωτικές συλλογές στη Δύση. «Δεν μιλάμε για ένα μικροέγκλημα, αλλά για μια εξελιγμένη, διεθνή πρακτική αρχαιοκαπηλίας», τόνισε χαρακτηριστικά ο καθηγητής Πίτερ Έντουελ, καταδικάζοντας την επιλογή.
Στα social media, τα σχόλια των χρηστών και των ειδικών ήταν βαριά και γεμάτα οργή, με πολλούς να κατηγορούν τη Ζεντάγια και την ομάδα της για «αποικιοκρατικό στυλ». Οι επικριτές τόνισαν ότι είναι άκρως προκλητικό και προσβλητικό να χρησιμοποιούνται ως «στολίδια» κλεμμένα κειμήλια από το Ιράν, ειδικά σε μια περίοδο τεταμένων πολιτικών σχέσεων της Δύσης με τη χώρα.
«Είναι ντροπιαστικό. Τα αντικείμενα αυτά έχουν ηλικία χιλιάδων ετών και η θέση τους είναι αποκλειστικά σε μουσεία, όχι στις ντουλάπες των διασήμων για δημόσιες σχέσεις», έγραψε χαρακτηριστικά ένας χρήστης, αποτυπώνοντας το γενικότερο κλίμα κατακραυγής που επισκίασε τη λαμπερή πρεμιέρα.
Βέβαια, πλήθως σχολίων γέμισαν τα social:
«Δεν είναι αξεσουάρ μόδας, είναι πολιτιστική κληρονομιά!»
«Το να παίρνεις αυθεντικά αρχαία κομμάτια 3.000 ετών που βγήκαν παράνομα από μια χώρα και να τα μετατρέπεις σε σκουλαρίκια για να κάνει φιγούρα μια σταρ στο κόκκινο χαλί, δείχνει απόλυτη έλλειψη σεβασμού στην ιστορία. Τα αρχαία ανήκουν στα μουσεία, όχι στο styling των διασήμων.»
«Μας πλασάρουν ως “goddess style” κάτι που στην πραγματικότητα είναι προϊόν αρχαιοκαπηλίας. Οι δυτικοί οίκοι συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τους θησαυρούς της Μέσης Ανατολής σαν πλιάτσικο που μπορούν να το φορέσουν, να το μεταποιήσουν και να το επιδείξουν χωρίς καμία συνέπεια.»
«Πού ήταν η ομάδα της;»
«Η Ζεντάγια και ο Λο Ρόουτς υποτίθεται ότι προσέχουν και την παραμικρή λεπτομέρεια. Είναι δυνατόν να μην έκαναν έναν στοιχειώδη έλεγχο για την προέλευση αυτών των κοσμημάτων; Το “δεν ξέραμε” δεν αποτελεί δικαιολογία πλέον, ειδικά όταν μιλάμε για κλεμμένα κειμήλια.»
«Αν κάποιος εμφανιζόταν με κλεμμένα κοσμήματα από κάποιο σύγχρονο παλάτι της Ευρώπης, θα είχε παρέμβει η αστυνομία. Αλλά επειδή πρόκειται για αρχαία από το Ιράν που λεηλατήθηκαν πριν από δεκαετίες, το βαφτίζουμε “υψηλή ραπτική” και “τέχνη”. Η υποκρισία σε όλο το μεγαλείο της.»
