*Γράφουν ο κ. Κωνσταντίνος Τσιούφης, καθηγητής Καρδιολογίας και Διευθυντής της Α’ Καρδιολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Ιπποκράτειο Γ.Ν Αθηνών και ο κ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου, Καρδιολόγος
Κωνσταντίνος Τσιούφης, καθηγητής Καρδιολογίας και Διευθυντής της Α’ Καρδιολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Ιπποκράτειο Γ.Ν Αθηνών
Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων βρίσκεται σήμερα σε μια περίοδο σημαντικών αλλαγών. Η πρόοδος δεν αφορά μόνο στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων και τεχνικών, αλλά κυρίως σε μια πιο στοχευμένη και εξατομικευμένη προσέγγιση στη θεραπεία, με βάση το προφίλ, τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ασθενούς.
Η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής σε πολλούς τομείς της σύγχρονης καρδιολογίας. Νεότερες μοριακές θεραπείες συμβάλλουν στη ρύθμιση της χοληστερόλης, σύγχρονες παρεμβατικές μέθοδοι διευρύνουν τις δυνατότητες αντιμετώπισης της αρτηριακής υπέρτασης, ενώ νέες θεραπείες προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες για τη βελτίωση του καρδιομεταβολικού προφίλ ασθενών με παχυσαρκία. Παράλληλα, η εξέλιξη της επεμβατικής καρδιολογίας επιτρέπει την αντιμετώπιση ολοένα και πιο σύνθετων προβλημάτων διαδερμικά, με καθετήρα και χωρίς την ανάγκη ανοικτού χειρουργείου, με ταχύτερη ανάρρωση και μικρότερη διάρκεια νοσηλείας.
Οι αλλαγές αυτές δεν αποτελούν απλώς τεχνολογική εξέλιξη, αλλά αντανακλούν τη γενικότερη μετατόπιση της καρδιολογίας προς μια πιο εξατομικευμένη θεραπευτική στρατηγική, όπου η επιλογή της κατάλληλης παρέμβασης καθορίζεται από τα χαρακτηριστικά και τον συνολικό κίνδυνο του κάθε ασθενούς.
Στις εξελίξεις αυτές αξίζει να σταθούμε.
➤ Χοληστερόλη: H νέα εποχή των θεραπειών μακράς διάρκειας
Σημαντική εξέλιξη στη θεραπεία της υπερχοληστερολαιμίας αποτελεί η στόχευση της PCSK9, μιας πρωτεΐνης που επηρεάζει την απομάκρυνση της LDL χοληστερόλης από το αίμα. Οι θεραπείες που στοχεύουν την PCSK9 μπορούν να επιτύχουν σημαντική και παρατεταμένη μείωση της LDL και απευθύνονται κυρίως σε ασθενείς πολύ υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως όσοι έχουν ήδη υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου ή αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά και σε ασθενείς στους οποίους η LDL παραμένει υψηλή παρά τη λήψη της ήδη ενδεδειγμένης αγωγής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το inclisiran, ένα νεότερο υπολιπιδαιμικό φάρμακο μοριακής τεχνολογίας, το οποίο, μετά τις δύο πρώτες χορηγήσεις, μπορεί να χορηγείται μόλις δύο φορές τον χρόνο, επιτυγχάνοντας σημαντική και σταθερή μείωση των επιπέδων της LDL χοληστερόλης. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια ευρύτερη αλλαγή στη χρόνια θεραπεία: Aπό την καθημερινή φαρμακευτική αγωγή οδηγούμαστε, σταδιακά, σε θεραπείες μακράς διάρκειας, με συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα, οι οποίες μειώνουν την ανάγκη για καθημερινή λήψη φαρμάκου και διευκολύνουν τη μακροχρόνια συμμόρφωση του ασθενούς.
➤ Νέα προσέγγιση στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας
Μια ακόμη σημαντική εξέλιξη στην καρδιολογία αποτελεί η αναγνώριση της παχυσαρκίας και των μεταβολικών διαταραχών γενικότερα ως μείζονων παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου. Η χρήση νεότερων φαρμάκων, που αρχικά αναπτύχθηκαν για τη θεραπεία του σακχαρώδη διαβήτη και στη συνέχεια για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, όπως η σεμαγλουτίδη (Ozempic, Wegovy) και η τιρζεπατίδη (Mounjaro), συμβάλλει ουσιαστικά στη σημαντική απώλεια βάρους σε ασθενείς με παχυσαρκία και, κατ’ επέκταση, στη βελτίωση του καρδιομεταβολικού τους προφίλ.
Σε μια εποχή κατά την οποία η παχυσαρκία αποτελεί πλέον αναγνωρισμένη χρόνια νόσο στον δυτικό κόσμο, οι νέες αυτές θεραπείες δημιουργούν σημαντικές δυνατότητες για τους ασθενείς, με στόχο όχι μόνο την απώλεια βάρους, αλλά και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και τη μείωση του μακροπρόθεσμου καρδιαγγειακού κινδύνου.
➤ Βαλβιδοπάθειες: Λιγότερο επεμβατικές θεραπείες, νέες προοπτικές
Ίσως η πιο εντυπωσιακή εφαρμογή της τεχνολογικής προόδου στην καρδιολογία αφορά τις βαλβιδοπάθειες. Η TAVI, δηλαδή η διακαθετηριακή αντικατάσταση της αορτικής βαλβίδας, έχει πλέον καθιερωθεί ως βασική θεραπευτική επιλογή για μεγάλο αριθμό ασθενών με σοβαρή αορτική στένωση. Μέσω ενός καθετήρα, συνήθως από τη μηριαία αρτηρία, τοποθετείται μια νέα βιοπροσθετική βαλβίδα μέσα στην πάσχουσα αορτική. Η δυνατότητα αντικατάστασης της αορτικής βαλβίδας χωρίς χειρουργείο ανοιχτής καρδιάς έχει αλλάξει ουσιαστικά την αντιμετώπιση των ασθενών με σοβαρή αορτική στένωση, ιδιαίτερα εκείνων για τους οποίους μια χειρουργική επέμβαση θα ενείχε αυξημένο κίνδυνο. Παράλληλα, η λιγότερο επεμβατική αυτή προσέγγιση επιτρέπει ταχύτερη ανάρρωση και συντομότερη επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες.
Η ίδια φιλοσοφία εφαρμόζεται πλέον και στη μιτροειδή και την τριγλώχινα βαλβίδα, με τις τεχνικές TEER. Μέσω ενός λεπτού καθετήρα που προωθείται στην καρδιά από τη μηριαία φλέβα, είναι δυνατή η τοποθέτηση ενός μικρού clip που συγκρατεί τα πέταλα της βαλβίδας, συμβάλλοντας στην αποκατάσταση της λειτουργίας της σε επιλεγμένους ασθενείς με σημαντική ανεπάρκεια. Οι τεχνικές αυτές εφαρμόζονται σε εξειδικευμένα κέντρα, από έμπειρες ομάδες επεμβατικών καρδιολόγων και καρδιοχειρουργών, με στόχο τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια του ασθενούς και το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα της επέμβασης.
Παράλληλα, αναπτύσσονται και δοκιμάζονται νέες τεχνικές διακαθετηριακής αντικατάστασης της μιτροειδούς και της τριγλώχινας βαλβίδας. Πρόκειται για την τοποθέτηση μιας νέας βαλβίδας στη φυσική ανατομική θέση της πάσχουσας βαλβίδας, μια δυνατότητα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε εξαιρετικά δύσκολη. Οι νέες αυτές μέθοδοι εφαρμόζονται ήδη σε επιλεγμένους ασθενείς και αποτελούν ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πεδία εξέλιξης της σύγχρονης επεμβατικής καρδιολογίας.
➤ Κολπική μαρμαρυγή: Η σύγκλειση του ωτίου του αριστερού κόλπου, μια εναλλακτική λύση στα αντιπηκτικά
Όταν η αντιπηκτική αγωγή δεν αποτελεί ασφαλή λύση για τον ασθενή, η σύγχρονη επεμβατική καρδιολογία μπορεί να προσφέρει μια διαφορετική προσέγγιση. Στην κολπική μαρμαρυγή, μια συχνή καρδιακή αρρυθμία, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος σχηματισμού θρόμβων μέσα στην καρδιά, οι οποίοι μπορεί να μετακινηθούν προς τον εγκέφαλο και να προκαλέσουν εγκεφαλικό επεισόδιο. Για τον λόγο αυτό, πολλοί ασθενείς λαμβάνουν αντιπηκτικά σε μακροχρόνια βάση. Ωστόσο, σε ορισμένους, ο κίνδυνος σοβαρής αιμορραγίας καθιστά τη θεραπεία αυτή δύσκολη ή ακόμη και ακατάλληλη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η διακαθετηριακή σύγκλειση του ωτίου του αριστερού κόλπου (LAAC) αποτελεί μια σημαντική εναλλακτική. Το ωτίο είναι ένα μικρό τμήμα του αριστερού κόλπου, όπου σχηματίζονται οι περισσότεροι θρόμβοι σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή. Μέσω ενός λεπτού καθετήρα, που εισάγεται συνήθως από τη μηριαία φλέβα, τοποθετείται στο σημείο αυτό μια ειδική συσκευή, η οποία ουσιαστικά το «κλείνει» και εμποδίζει τη διαφυγή θρόμβων στην κυκλοφορία. Η επέμβαση πραγματοποιείται χωρίς ανοικτό χειρουργείο, διαρκεί συνήθως περίπου μία ώρα και ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει σχετικά γρήγορα στις καθημερινές του δραστηριότητες. Στόχος είναι η αποτελεσματική πρόληψη του εγκεφαλικού επεισοδίου, περιορίζοντας παράλληλα την ανάγκη για μακροχρόνια αντιπηκτική αγωγή και τον κίνδυνο αιμορραγικών επιπλοκών.
➤ Κατάλυση της συμπαθητικής νεύρωσης του νεφρού σε αρρύθμιστη υπέρταση
Σήμερα, οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης, της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης Καρδιολογικής Εταιρείας συστήνουν τη νεφρική απονεύρωση ως τον τρίτο πυλώνα, μαζί με τις αλλαγές στο τρόπο ζωής και τη κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπιση των δύσκολων περιπτώσεων που η πίεση παραμένει αρρύθμιστη.
Μάλιστα, πρόσφατα δημοσιεύθηκε και η εμπειρία του Ιποκρατείου σε μεγάλο διεθνές περιοδικό, δείχνοντας την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της μεθόδου. Με μία ημέρα νοσηλείας, υπό τοπική αναισθησία και ήπια καταστολή, η απονεύρωση του νεφρού πέτυχε σημαντική μείωση της συστολικής πίεσης, κατά μέσο όρο άνω των 12mmHg, που διατηρήθηκε στα 10 περίπου χρόνια της παρακολούθησής τους. Το 85% των ασθενών χαρακτηρίστηκαν ως ανταποκριθέντες με βάση προκαθορισμένο κριτήριο. Παράλληλα, δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές μεταβολές της νεφρικής λειτουργίας ή στενώσεις στη νεφρική αρτηρία που να σχετίζονται με την επέμβαση. Υπάρχουν ενθαρρυντικά δεδομένα για πιθανές επιδράσεις της απονεύρωσης σε καταστάσεις που συνοδεύουν την υπέρταση, όπως η καρδιακή ανεπάρκεια, η κολπική μαρμαρυγή, η υπνική απνοια, οι μεταβολικές διαταραχές, η νεφρική νόσος και η ψυχολογική επιβάρυνση, όπως το άγχος και το αντιλαμβανόμενο στρες.
Οι ανωτέρω εξελίξεις μεταμορφώνουν σταδιακά την καθημερινή πρακτική της καρδιολογίας, διευρύνοντας τις θεραπευτικές επιλογές και προσφέροντας νέες δυνατότητες σε ασθενείς που, μέχρι πρόσφατα, είχαν περιορισμένες λύσεις. Η πρόοδος του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και των διαθέσιμων υλικών, σε συνδυασμό με τη συσσωρευμένη εμπειρία της καρδιολογικής κοινότητας, επιτρέπει σήμερα την ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση ολοένα και πιο σύνθετων περιστατικών. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η τεχνολογική πρόοδος, αλλά η αξιοποίησή της με ασφάλεια, τεκμηρίωση και με επίκεντρο τον ασθενή.
Γιατί, τελικά, η πραγματική αξία κάθε νέας θεραπείας δεν κρίνεται μόνο από την επιτυχία μιας επέμβασης, αλλά από το πόσο ουσιαστικά μπορεί να παρατείνει και να βελτιώσει τη ζωή των ασθενών μας.
Διαβάστε επίσης
Η κατάχρηση εισπνεόμενων αυξάνει τον καρδιακό κίνδυνο σε ασθενείς με άσθμα και ΧΑΠ
Καρδιά: Οκτώ απρόσμενα σημάδια κινδύνου ότι δεν λειτουργεί ρολόι
Μακροζωία: 5 δείκτες υγείας που μαρτυρούν στα 40, την πιθανότητα να φτάσουμε τα 90
