Το νερό μπορεί να κρύβει μια λακκούβα, ένα ανοιχτό φρεάτιο ή ακόμη και ένα τμήμα δρόμου που έχει υποχωρήσει. Και όταν η μούρη του αυτοκινήτου βουτήξει ξαφνικά, οι επόμενες κινήσεις του οδηγού μπορούν να κρίνουν αν θα συνεχίσει κανονικά ή αν θα καταστραφεί ο κινητήρας. Τι αλλάζει στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα;
Οι εικόνες από την Κρήτη επαναφέρουν ένα πρόβλημα που κάθε φθινόπωρο και χειμώνα συναντούν χιλιάδες οδηγοί και στην Αττική: δρόμοι με μεγάλες συγκεντρώσεις νερού, λακκούβες που εξαφανίζονται κάτω από αυτό και σημεία στα οποία είναι αδύνατον να γνωρίζεις τι υπάρχει κάτω από την επιφάνεια.
Την 1η Οκτωβρίου η Κρήτη τέθηκε σε κόκκινο συναγερμό για ισχυρές βροχές και καταιγίδες, ενώ το 112 ζήτησε περιορισμό μετακινήσεων σε περιοχές του Ρεθύμνου. Σύμφωνα με το έκτακτο δελτίο, τα ισχυρά φαινόμενα είναι πιθανό να συνεχιστούν κατά διαστήματα έως το πρωί της Κυριακής.
Το ίδιο σκηνικό είναι γνώριμο και στην Αττική όταν μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα πέφτει μεγάλος όγκος νερού. Και με την περίοδο των ισχυρών φθινοπωρινών και χειμερινών καταιγίδων να βρίσκεται μπροστά μας, αξίζει να γνωρίζουμε τι ακριβώς πρέπει να κάνουμε.
Γιατί η βασική αρχή είναι μία: Αν δεν γνωρίζουμε το βάθος του νερού, δεν μπαίνουμε.
Δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε το βάθος μιας πλημμυρισμένης λακκούβας απλώς κοιτώντας την. Κάτω από το νερό μπορεί να υπάρχει μία συνηθισμένη ανωμαλία πέντε εκατοστών, αλλά μπορεί να έχει υποχωρήσει το οδόστρωμα κατά 30 ή 40 εκατοστά ή να έχει μετακινηθεί ακόμη και καπάκι φρεατίου.
Η επίσημη οδηγία της Πολιτικής Προστασίας είναι σαφής: μπροστά σε πλημμυρισμένο δρόμο σταματάμε και αλλάζουμε κατεύθυνση, αποφεύγουμε νερά που ρέουν και δεν επιχειρούμε διάσχιση χειμάρρων ή σημείων που έχουν πλημμυρίσει.
Υπάρχει και ένας αριθμός που δείχνει πόσο εύκολα υποτιμάμε το νερό. Σύμφωνα με την αμερικανική Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, περίπου 30 εκατοστά γρήγορα κινούμενου νερού μπορούν να παρασύρουν ένα μικρό αυτοκίνητο, ενώ περίπου 45-60 εκατοστά μπορούν να παρασύρουν ακόμη και μεγάλα SUV ή van.
Τι συμβαίνει όταν ξαφνικά «βουτήξει» η μούρη
Ας πάρουμε όμως το δύσκολο σενάριο.Ο οδηγός έχει ήδη μπει σε ένα σημείο με νερό θεωρώντας ότι είναι ρηχό. Ξαφνικά οι εμπρός τροχοί πέφτουν σε βαθιά λακκούβα και η μούρη του αυτοκινήτου βυθίζεται.
Το πρώτο που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι το γεγονός πως βρέχεται ή ακόμη και βυθίζεται στιγμιαία το ψυγείο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο κινητήρας κινδυνεύει άμεσα.
Το ψυγείο νερού και ο συμπυκνωτής του κλιματισμού βρίσκονται ούτως ή άλλως στο εμπρός και χαμηλότερο σημείο του αυτοκινήτου και είναι σχεδιασμένα ώστε να δέχονται βροχή και μεγάλες ποσότητες νερού κατά την οδήγηση.
Το πραγματικά επικίνδυνο σημείο είναι η εισαγωγή αέρα του κινητήρα. Στα περισσότερα αυτοκίνητα υπάρχει αγωγός που οδηγεί τον εξωτερικό αέρα προς το φιλτροκούτι και από εκεί, μέσω της πεταλούδας ή του turbo, στην πολλαπλή εισαγωγής και στους κυλίνδρους.
Η θέση της εισαγωγής διαφέρει σημαντικά από μοντέλο σε μοντέλο. Σε ορισμένα αυτοκίνητα βρίσκεται σχετικά ψηλά, πίσω από τη μάσκα ή τον προβολέα. Σε άλλα όμως μπορεί να είναι αρκετά χαμηλότερα.
Και εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη παγίδα.
Το hydrolock που μπορεί να διαλύσει έναν κινητήρα Ένας κινητήρας βενζίνης ή diesel συμπιέζει αέρα μέσα στους κυλίνδρους.Ο αέρας συμπιέζεται. Το νερό όμως ουσιαστικά όχι.Αν λοιπόν η εισαγωγή αναρροφήσει μεγάλη ποσότητα νερού, αυτό μπορεί να φτάσει μέσω του φίλτρου αέρα στον κύλινδρο.
Το πιστόνι ανεβαίνει με μεγάλη ταχύτητα για να συμπιέσει το περιεχόμενο του κυλίνδρου και ξαφνικά συναντά έναν όγκο νερού που δεν μπορεί να συμπιεστεί.
Πρόκειται για το γνωστό hydrolock ή υδροστατικό μπλοκάρισμα. Οι μηχανικές δυνάμεις εκείνη τη στιγμή είναι τεράστιες. Μπορεί να λυγίσει μπιέλα, να καταστραφεί πιστόνι, να προκληθεί ζημιά σε βαλβίδες ή στον στρόφαλο και, στη χειρότερη περίπτωση, να απαιτηθεί αντικατάσταση ολόκληρου του κινητήρα.
Γι’ αυτό ο σημαντικότερος κανόνας είναι: Αν το αυτοκίνητο σβήσει μέσα στο νερό, δεν ξαναγυρίζουμε τη μίζα και δεν επιχειρούμε δεύτερη εκκίνηση.
Κατασκευαστές όπως η Ford προειδοποιούν ρητά στα εγχειρίδια χρήσης ότι αν ο κινητήρας σταματήσει κατά τη διέλευση νερού, δεν πρέπει να επιχειρηθεί επανεκκίνηση, ακριβώς λόγω του κινδύνου εισόδου νερού από την εισαγωγή.
Μία προσπάθεια με τη μίζα μπορεί να είναι αυτή που θα προκαλέσει την τελική ζημιά.
Το αυτοκίνητο χρειάζεται ρυμούλκηση και έλεγχο. Ο μηχανικός μπορεί να ελέγξει φίλτρο και φιλτροκούτι, σωληνώσεις εισαγωγής, intercooler σε υπερτροφοδοτούμενους κινητήρες και, εφόσον υπάρχει υποψία εισόδου νερού, τους ίδιους τους κυλίνδρους.
Αν ο κινητήρας δεν έχει σβήσει; Αν το αυτοκίνητο εξακολουθεί να λειτουργεί και πρόκειται για στάσιμο νερό, χωρίς ροή, ενώ υπάρχει ασφαλής και ορατή έξοδος, δεν πατάμε ξαφνικά βαθιά το γκάζι.Αυτό είναι ένα από τα συνηθέστερα λάθη.
Η αύξηση της ταχύτητας δημιουργεί ένα μεγάλο κύμα μπροστά από τον προφυλακτήρα. Έτσι, ακόμη και αν η φυσική στάθμη του νερού βρίσκεται κάτω από την εισαγωγή αέρα, το κύμα που δημιουργεί το ίδιο το αυτοκίνητο μπορεί να τη φτάσει.
Η σωστή τεχνική, όταν η διέλευση είναι εντός των προδιαγραφών του αυτοκινήτου και πραγματικά αναπόφευκτη, είναι πολύ χαμηλή και σταθερή ταχύτητα, χωρίς απότομες επιταχύνσεις και χωρίς να σταματάμε μέσα στο νερό.
Η Ford, για παράδειγμα, σε οχήματα με ειδικά καθορισμένη δυνατότητα υδάτινης διέλευσης ορίζει ταχύτητες μέχρι περίπου 7 km/h. Ανάλογα με το συγκεκριμένο τετρακίνητο μοντέλο, η επίσημη δυνατότητα διέλευσης μπορεί να κυμαίνεται από περίπου 600 έως ακόμη και 940 χιλιοστά. Αυτές όμως είναι ειδικές εργοστασιακές προδιαγραφές συγκεκριμένων off-road οχημάτων και δεν ισχύουν για ένα συνηθισμένο ΙΧ.
Σε ένα τυπικό επιβατικό αυτοκίνητο οι ίδιοι οι κατασκευαστές είναι πολύ πιο συντηρητικοί. Η Hyundai, για παράδειγμα, αναφέρει ότι δεν πρέπει να γίνεται διέλευση αν το νερό βρίσκεται ψηλότερα από το κάτω μέρος του κέντρου του τροχού.
Γι’ αυτό δεν υπάρχει ένα «μαγικό» νούμερο των 20, 30 ή 40 εκατοστών που να είναι ασφαλές για όλα τα αυτοκίνητα.
Δεν κινδυνεύει μόνο ο κινητήρας
Το βαθύ νερό μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα σε πολύ περισσότερα σημεία του αυτοκινήτου.
Ένα από αυτά είναι το ηλεκτρικό δίκτυο των 12 Volt. Φίσες, αισθητήρες, ασφαλειοθήκες, ηλεκτρονικές μονάδες και καλωδιώσεις έχουν διαφορετικούς βαθμούς προστασίας από νερό. Είναι άλλο πράγμα η βροχή και το πιτσίλισμα και άλλο η παρατεταμένη βύθιση.
Σε ένα συμβατικό αυτοκίνητο μπορεί επίσης να επηρεαστούν μίζα, γεννήτρια, αισθητήρες ABS και άλλα χαμηλά τοποθετημένα ηλεκτρικά εξαρτήματα.
Υπάρχει και το κιβώτιο ταχυτήτων και τα διαφορικά. Τα μηχανικά σύνολα δεν είναι πάντα ερμητικά κλειστά. Διαθέτουν εξαερισμούς ώστε να εξισορροπείται η πίεση καθώς ανεβαίνει η θερμοκρασία του λαδιού. Αν ένα όχημα μείνει για αρκετή ώρα βυθισμένο, υπάρχει πιθανότητα εισόδου νερού στο λιπαντικό.
Γι’ αυτό σε σοβαρή βύθιση πρέπει να ελέγχονται τα λάδια κιβωτίου και διαφορικών για παρουσία νερού ή γαλακτώματος.
Αντίστοιχο έλεγχο χρειάζονται ρουλεμάν τροχών, ημιαξόνια και αρθρώσεις, ιδιαίτερα αν το νερό είχε λάσπη, χώμα ή θαλασσινό αλάτι.
Στο εμπρός μέρος, η μεγάλη μάζα νερού μπορεί να ξεκουμπώσει ή να καταστρέψει πλαστικές ποδιές και καλύμματα, να στραβώσει λεπτά πτερύγια του ψυγείου ή του condenser και να γεμίσει το «πακέτο» των ψυγείων με λάσπη και σκουπίδια. Η Ford προειδοποιεί ότι λάσπη και φερτά υλικά μπορούν να μειώσουν ακόμη και την ικανότητα ψύξης, φράζοντας την επιφάνεια του ψυγείου.
Και φυσικά υπάρχει ο ίδιος ο κρατήρας που μπορεί να κρύβεται από κάτω: ελαστικό, ζάντα, ψαλίδι, ακρόμπαρο, αμορτισέρ, ποδιά και ευθυγράμμιση μπορούν να υποστούν ζημιά χωρίς αυτή να γίνει αμέσως αντιληπτή.
Προσοχή στα φρένα μετά το νερό
Ακόμη και αν όλα φαίνονται φυσιολογικά μετά τη διέλευση, τα φρένα χρειάζονται προσοχή.Το νερό πάνω στους δίσκους και στα τακάκια μπορεί να μειώσει προσωρινά τον συντελεστή τριβής, με αποτέλεσμα μεγαλύτερη απόσταση ακινητοποίησης ή άνιση πέδηση.
Μόλις βρεθούμε σε ασφαλές σημείο και με χαμηλή ταχύτητα, κάνουμε μερικές πολύ ήπιες εφαρμογές του φρένου ώστε να διαπιστώσουμε ότι λειτουργεί σωστά και να απομακρυνθεί η υγρασία από τις επιφάνειες τριβής. Αυτή είναι και η οδηγία που δίνουν κατασκευαστές αυτοκινήτων στα εγχειρίδιά τους.
Τι γίνεται με τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα;
Εδώ υπάρχει μία σημαντική διαφορά. Το ηλεκτρικό αυτοκίνητο δεν μπορεί να πάθει hydrolock, επειδή δεν διαθέτει κινητήρα εσωτερικής καύσης, κυλίνδρους και εισαγωγή αέρα για την καύση.
Άρα ένας από τους βασικότερους κινδύνους που αντιμετωπίζει ένα συμβατικό αυτοκίνητο μέσα σε βαθύ νερό απλώς δεν υπάρχει.
Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι το ηλεκτρικό αυτοκίνητο είναι αδιάβροχο ή μπορεί να κινηθεί σαν… βάρκα. Η μπαταρία υψηλής τάσης είναι τοποθετημένη σε κλειστό περίβλημα, ενώ τα κυκλώματα υψηλής τάσης, οι σύνδεσμοι και οι ηλεκτροκινητήρες έχουν σχεδιαστεί ώστε να λειτουργούν κανονικά σε βροχή, χιόνι και νερά που συναντά ένα αυτοκίνητο στην καθημερινή χρήση.
Το ίδιο το ηλεκτρικό σύστημα διαθέτει πολλαπλές δικλίδες προστασίας. Η μπαταρία παρακολουθείται από το Battery Management System, ενώ το κύκλωμα υψηλής τάσης χρησιμοποιεί contactors που μπορούν να απομονώσουν ηλεκτρικά την μπαταρία όταν το σύστημα ανιχνεύσει σοβαρό πρόβλημα.
Όμως η παρατεταμένη βύθιση είναι διαφορετικό περιστατικό.
Το νερό μπορεί να επηρεάσει το κύκλωμα των 12 Volt, αισθητήρες, ηλεκτρονικές μονάδες, συνδέσεις, ηλεκτροκινητήρες και, αν έχει υπάρξει μηχανικό χτύπημα ή αστοχία στεγανοποίησης, ακόμη και το περίβλημα της μπαταρίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει μάλιστα το χτύπημα σε κρυφή λακκούβα. Στα περισσότερα ηλεκτρικά η μεγάλη μπαταρία βρίσκεται στο πάτωμα του αυτοκινήτου. Ένα πολύ ισχυρό χτύπημα στο κάτω μέρος σε συνδυασμό με πλημμύρα είναι σαφώς σοβαρότερο περιστατικό από ένα απλό πιτσίλισμα νερού.
Η NHTSA επισημαίνει ότι ένα ηλεκτρικό ή υβριδικό που έχει πραγματικά πλημμυρίσει μπορεί να παρουσιάζει κίνδυνο από το σύστημα υψηλής τάσης ή από μεταγενέστερη βλάβη της μπαταρίας και πρέπει να ελέγχεται πριν χρησιμοποιηθεί ξανά.
Το σημαντικό είναι να ξεχωρίζουμε τις δύο περιπτώσεις.
Άλλο να περάσει ένα EV από μία μεγάλη λακκούβα με νερό και άλλο να παραμείνει βυθισμένο σε πλημμύρα.
Στην πρώτη περίπτωση, εφόσον δεν έχει εμφανίσει προειδοποιήσεις ή μηχανική ζημιά και η διέλευση ήταν μέσα στα όρια που δίνει ο κατασκευαστής, δεν υπάρχει λόγος να θεωρήσουμε ότι η μπαταρία έχει πρόβλημα.
Στη δεύτερη περίπτωση αντιμετωπίζουμε το αυτοκίνητο σαν όχημα που έχει εμπλακεί σε σοβαρό συμβάν.
Η Tesla, για παράδειγμα, αναφέρει για όχημα που έχει υποστεί παρατεταμένη βύθιση ότι δεν πρέπει να επιχειρηθεί η λειτουργία του πριν ελεγχθεί από εξουσιοδοτημένο συνεργείο. Εάν υπάρχουν καπνός, αυξημένη θερμοκρασία, ήχοι σαν «σφύριγμα» ή κρότοι, η οδηγία είναι απομάκρυνση από το όχημα και κλήση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
Σε τέτοιο περιστατικό επίσης δεν επιχειρούμε φόρτιση του ηλεκτρικού αυτοκινήτου πριν γίνει έλεγχος.
Αν βγούμε από το νερό, τι πρέπει να ελέγξουμε
Ακόμη και αν το αυτοκίνητο συνεχίσει κανονικά, ένα δυνατό «βούτηγμα» πρέπει να ελεγχθεί.Ο οδηγός πρέπει να προσέξει αν ο κινητήρας παρουσιάζει ρετάρισμα, διαφορετικό ήχο, απώλεια ισχύος ή προειδοποιητικές λυχνίες. Πρέπει επίσης να ελέγξει τη λειτουργία των φρένων και του συστήματος διεύθυνσης και να παρατηρήσει αν υπάρχουν κραδασμοί στο τιμόνι που μπορεί να προέρχονται από ζημιά σε ζάντα ή ανάρτηση.
Αν το νερό ανέβηκε πραγματικά ψηλά, ο έλεγχος στο συνεργείο πρέπει να περιλαμβάνει φίλτρο αέρα και εισαγωγή, ποδιά και κάτω μέρος του αυτοκινήτου, ψυγεία, ηλεκτρικές συνδέσεις, φρένα, ρουλεμάν και, όπου κρίνεται απαραίτητο, λιπαντικά κιβωτίου και διαφορικών.
Στα ηλεκτρικά πρέπει επιπλέον να ελεγχθεί οπτικά το κάτω περίβλημα της μπαταρίας για χτύπημα ή παραμόρφωση και να γίνει διαγνωστικός έλεγχος του συστήματος υψηλής τάσης.
Και υπάρχει μία τελευταία αρχή που είναι σημαντικότερη από όλα τα τεχνικά.
Αν το νερό κινείται, αν ανεβαίνει γρήγορα ή αν το αυτοκίνητο αρχίσει να παρασύρεται, δεν μας ενδιαφέρει πλέον ούτε το ψυγείο, ούτε το μοτέρ, ούτε η μπαταρία.
Μας ενδιαφέρει ο άνθρωπος. Η Πολιτική Προστασία ζητά να εγκαταλείπεται ένα ακινητοποιημένο όχημα όταν υπάρχει κίνδυνος να πλημμυρίσει ή να παρασυρθεί και να αναζητείται ασφαλές, υψηλότερο σημείο.
Οι πλημμύρες στην Κρήτη είναι μία ακόμη προειδοποίηση. Και όσο μπαίνουμε βαθύτερα στο φθινόπωρο και στον χειμώνα, αντίστοιχα επεισόδια έντονης βροχόπτωσης μπορούν να μετατρέψουν μέσα σε λίγα λεπτά ακόμη και έναν γνώριμο δρόμο της Αττικής σε παγίδα.
Το νερό κρύβει τη λακκούβα. Κρύβει το φρεάτιο. Κρύβει το κομμάτι ασφάλτου που μπορεί να έχει ήδη φύγει. Και γι’ αυτό η καλύτερη τεχνική οδήγησης παραμένει και η απλούστερη: Αν δεν ξέρεις πόσο βαθύ είναι, δεν μπαίνεις.
